Tasarım ve teknolojinin motoru: Biyomimikri

0
3446

Doğadaki bazı varlıklarla günümüzdeki bazı teknolojiler ve tasarımlar arasındaki benzerlik hiç dikkatinizi çekti mi? Mesela uçan bir yusufçuk gördüğünüzde “bir helikopter gördüm sanki” dediğiniz oldu mu hiç? Biyomimikri tam bu işte. Doğa taklidi tasarım! 

İnsanoğlunun tarihi biraz da doğadaki diğer canlılara imrenmenin tarihidir. Mesela bir kuş gibi uçabilmeyi, balık gibi yüzebilmeyi hayal etmek bugünün işi değil. İnsanlığı yeni bir evreye taşıyan teknoloji, bu hayalleri gerçekleştirerek oluştu. Doğayı taklit ederek yapılan tasarımlar ve geliştirilen teknolojilerle vardık bugüne.

4247_leonardoMesela, ilk uçak tasarlanırken Leonardo da Vinci de, Wright Kardeşler de kuşların nasıl uçtuklarını incelediler. Bugün kullandığımız uçaklar, uçan kuşlar tarafından sergilenen karmaşık kontrolle kıyaslandığında sadece basit birer taklit olarak kalıyor. Bilim adamları artık son tasarım trendi ile ilgili ilham bulmak için çizim tahtalarıyla ormanlık alanlara ve tarlalara geri dönüyor. Florida Bilim Araştırma Üniversitesi’nin açıkladığı gibi özellikle askeri alanlarda son zamanlarda hayli tutulan mikrohava araçları MAVs’lar tasarlanırken de tıpkı Leonardo da Vinci gibi kuşlar incelendi. Kanat genişlikleri 6 inçten küçük olan bu minyatür uçaklar kuşlardan esinlenilerek tasarlandı.

Yarasadan görme engelli bastonuna

Görme engelliler için tasarlanan Ultracrane yarasalardan esinlenilerek tasarlandı.
Görme engelliler için tasarlanan Ultracrane yarasalardan esinlenilerek tasarlandı.

Ultracane, Leeds Üniversitesinden bir grup araştırmacı tarafından 1998 yılında kurulan bir şirketin tarafından üretilen bir ürün. Bu ürün görme engellilerin kendi yollarını bulabilmelerine yardımcı olmak için geliştirildi. Kullanıcıların önlerindeki engelleri bulabilmeleri için ses dalgaları üretiyor. Bu cihaz yarasaların tamamen karanlık bir ortamda bile en küçük nesnelerden kaçmak ve kendi yollarını bulabilmek için kullandıkları sesin yankılanma özelliğinden ilham alınarak yapıldı. Bu küçük elektronik cihaz beyaz bir bastona bağlı ve bastonun koluna geri bildirim sağlıyor.

Kelebek ilham oldu

Morphotex ile ilgili görsel sonucuMorphotex ise bir kelebeğin kanat rengini değiştirme özelliğini taklit eden bir fiber malzeme. Bu adı morpho kelebeğinden alıyor. Bir Japon şirketi tarafından üretiliyor. Değişik kırılma indeksleri oluşturmak için iki ayrı polimerden oluşan 61 katmanlı nanoteknoloji kullanılarak üretilen ürün, renk oluşturmak için boyalar ve pigmentler yerine değişik kırılma indeksleri oluşturduğundan daha az enerji harcıyor ve doğaya zarar vermiyor. Bu ilerde tekstil ve yapı malzemelerinde kullanılabilir.

Biyomimikriye diğer bir örnek olarak kablo bağlayıcılarını verebiliriz. Dulavrad otlarının ve köpeğinin tüylerinin elbiselerine yapıştığını fark eden İsviçreli mühendis George de Mestral, bundan esinlenerek kablo bağlantılarını icat etti ve patentini 1951’’de aldı. 1952 yılında ise bir şirket kurarak el yapımı kablo bağlayıcılarını üretmeye başladı.

Doğanın bereketi bitmiyor
velcro

Cırt cırt diye tabir ettiğimiz velcro yapışkanlar bir pıtrak türünden, plazaların havalandırma sistemleri bir karınca yuvası yapısından esinlenilerek üretildi. Dünyanın en hızlı treninin burun kısmı bir ağaçkakan türünden çalındı! Daha pek çok alanda biyomimikrinin nasıl kullanılabileceği tartışılıyor. Kontrplak ve sunta gibi yapı malzemelerini üretmek için biomimicry ile ilgili görsel sonucumidyelerden esinlenilerek yapılan bir yapıştırıcı kullanılıyor. MIT araştırmacıları bir çöl böceği tarafından kullanılan su toplama sistemini kopyalamaya çalışıyor. Carnegie Mellon Üniversitesi’nden araştırmacılar su böceklerinin su yüzeyinde yürüyüşlerini kopyalayan robotlar tasarlarken diğer bilim adamları cam sünger olarak bilinen bir derin su yaratığını inceleyerek kırılgan bir maddeye nasıl güç verebileceklerini anlamaya çalışıyor. Deniz mühendisleri teknelerin suda nasıl daha etkili kayabileceklerini anlayabilmek için köpek balıklarının derilerini inceliyor. biomimicry ile ilgili görsel sonucu

Diğer örnekler için buraya ve şuraya bakınız.