Bilgi Çağı Radyo programı

Avrupa İnovasyon Karnesi ve Türkiye'nin konumu

Avrupa İnovasyon Karnesi, inovasyon alanında Avrupa ülkelerini ve bazı dünya ülkelerini karşılaştıran önemli bir göstergeler bütünüdür. 2000 yılındaki ilk pilot rapordan bu yana 6 adet Avrupa İnovasyon Karnesi yayımlanmış, yedincisi üzerinde de çalışmalar sürdürülmektedir.

Türkiye 2002 yılı ile başlayarak Avrupa İnovasyon Karnesi’nde yer almaktadır. Ancak Avrupa İnovasyon Karnesi’nin oluşturulmasında Türkiye ile ilgili bir veri sorunu söz konusudur. Tablo 1’den görüleceği gibi 2006 ve 2007 raporlarında kullanılan 25 göstergeden 11’ine ilişkin Türkiye verisi eksiktir ve değerlendirmede doğrudan yer almamaktadır. Ayrıca, 2007 Avrupa İnovasyon Karnesi oluşturulurken iki Türkiye verisinin de güncel değerleri kullanılmamıştır. Bu nedenlerle, sonuçların Türkiye’nin inovasyon potansiyeli, uygulamaları ve sonuçlarını ne denli sağlıklı yansıttığı soru işaretidir. Bu yazıda bu konu üzerinde kısaca durmak ve bazı hususları paylaşmak istiyorum. Ama önce Avrupa İnovasyon Karnesi hakkında bazı genel bilgiler vereceğim.

Avrupa İnovasyon Karnesi için çalışmalar 2000 yılında başlatılmıştır. O yıl yapılan pilot çalışmada 16 gösterge kullanılmıştır. Gösterge sayısı 2001 raporunda 18’e, 2003 raporunda 22’ye, 2005 raporunda 26’ya yükselmiş, 2006 ve 2007 raporlarında ise 25 gösterge kullanılmıştır. Bu 25 gösterge Tablo 1’de verilmektedir. Bu verilere ilişkin temel veri kaynağı EUROSTAT’tır. EUROSTAT dışında OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü), CIS4 (Community Innovation Survey 4) ve OHIM (Office of Harmonization for the Internal Market)’den veri kaynağı olarak yararlanılmaktadır. 2003 ve 2005 yıllarında önemli değişikliklere uğrayan Avrupa İnovasyon Karnesi’nde yer alan ülke sayısı 2001’de 17’den (AB15, ABD ve Japonya), 2007 yılında 37’ye (AB27, ABD, Japonya, İzlanda, Norveç, İsviçre, Hırvatistan, Türkiye, Avustralya, Kanada, İsrail) yükselmiştir. Türkiye 2002 yılı ile başlayarak çalışmalarda yer almaktadır.

Veri yapısı

25 adet gösterge Tablo 1’de görüldüğü gibi 5 ayrı başlık altında toplanmıştır. Bu yapı 2005 yılında ilk defa kullanılmıştır. “Yenilik Belirleyicileri, Bilgi Üretimi, İnovasyon ve Girişimcilik” başlıkları altında toplanan 15 gösterge girdi olarak, “Uygulamalar ve Fikri Mülkiyet” başlıkları altında toplanan 10 gösterge ise çıktı olarak nitelenmektedir. Bu 5 başlık altında toplanan mümkün olduğunca az sayıda gösterge ile inovasyon performansının çeşitli yönlerinin yansıtılması amaçlanmaktadır. Yenilik Belirleyicileri ile inovasyon potansiyelini oluşturan altyapı unsurları ölçülmeye çalışılmaktadır. Bilgi Üretimi, Ar-Ge için yapılan yatırımları; İnovasyon ve Girişimcilik firma düzeyinde inovasyon çabalarını yansıtmaktadır. Uygulamalar ile işgücü ve firmaların yüksek katma değere yönelik faaliyetlerinin yenilikçiliğin çıktısı olarak değerlendirilmesi; Fikri Mülkiyet ile ise fikri mülkiyet türlerine dönüşmüş bilgi ve beceri birikiminin ölçülmesi hedeflenmektedir.  

Ülkeler bu 5 başlık altında değerlendirildikleri gibi “Özet İnovasyon Endeksi (Summary Innovation Index – SII)” olarak nitelendirilen toplu bir üst gösterge ile de değerlendirilmektedir.  SII, 25 göstergeyi eşit ağırlık kullanarak tek bir göstergeye indirgemektedir. SII hakkında ayrıntılı bilgi www.trendchart.org adresinden elde edilebilir.  Tablo 2’de 2007, 2006 ve 2005 yılları için SII değerlerine göre ülke sıralamaları verilmektedir. Raporlamayı 2005 yılından başlatmamızın nedeni, raporlamayı 2005 yılında yapılan son metodoloji değişikliğinden itibaren yaparak sıralamaların karşılaştırılabilirliğini sağlamaktır.

Tablo 2’den görülen, Türkiye’nin her 3 yılda da en son sırayı almasıdır. Ancak, Avrupa İnovasyon Karnesi’nin açıklandığı tüm yıllık raporlarda eksik veri nedeni ile Türkiye ve diğer eksik veri sahibi ülke sonuçlarının dikkatli değerlendirilmesi gereği özenle vurgulanmaktadır. Diğer eksik veri sahibi ülkeler 2007 yılında Avustralya, Kanada, Hırvatistan, İsrail, Japonya ve ABD’dir. 

Türkiye’nin eksik veri sorununun etkilerini ve olası iyileştirme önerilerini TÜBİTAK Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Daire Başkanlığı’nın (BTYPDB) konuya ilişkin görüş ve çalışmalarından da yararlanarak aşağıdaki şekilde derleyebiliriz.

Türkiye’nin veri sorunu

Avrupa İnovasyon Karnesi 2007’de Tablo 1’de “Kamu Ar-Ge harcamaları ve özel sektör Ar-Ge harcamaları” olarak geçen 2.1 ve 2.2 numaralı göstergelerin 2002 yılı değeri kullanılmaktadır. Halbuki, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2003 ve 2004 değerlerini sırası ile 2006 ve 2007’de açıklamış ve 2004 yılı verisi Avrupa İnovasyon Karnesi’nin veri kaynakları arasında olan OECD tarafından Bilim, Teknoloji ve Sanayi Sıralaması 2007 raporunda kullanılmıştır.

Türkiye verisi eksik olduğu ifade edilen 11 gösterge

İlgili Haberler